Početna strana prezentacije
UDRUŽENJE ŠPANSKI BORCI 1936-1939
ASOCIACION BRIGADISTAS YUGOSLAVOS 1936-1939
Početna strana | Istorija | Dolores Ibarruri La Pasionaria | Pesma Dušana Matića
Naši Španci | Sećanja | Pismo CK SKJ 1984
Koča Popović | Lazar Latinović | Lazar Udovički

 

 

Naši Španci


Skoro 1700 jugoslovenskih dobrovoljaca (Voluntarios de la Libertad) su se borili u Španiji braneći Republiku, uglavnom u jedinicama Internacionalnih brigada. Preko sedam stotina ih je zauvek ostalo u Španiji, iako tacan broj jugoslovenskih dobrovoljaca u Španskom gradanskom ratu još nije utvrden.

Nakon organizovanog povlačenja iz Španije 1939. godine, brigadisti, od kojih oko 520 Jugoslovena, internirani su u logorima u južnoj Francuskoj.


Najveći broj Jugoslovena uspeo je da pobegne iz logora i vrati se u Jugoslaviju ili da se priključi anti-fašitickoj borbi u Francuskoj i drugim evropskim zemljama. Tako je 51 španskih boraca poginulo u raznim pokretima otpora ili koncentracionim logorima kao što su Kerestinac, Jasenovac, Banjica, Mathausen i Dahau.

Španski borci u NOR-u
Od oko 250 španskih boraca koji su ucestvovali u NOB-u, preko polovina je poginula a svaki cetvrti je proglašen za Narodnog heroja. Čin generala dobilo je 30 španskih boraca i medju njima su bili komandanti sva četiri korpusa NOV.


Sa leva na desno: Koca Popović, Kosta Nađ, Peko Dapčević, Petar Drapšin


U godinama posla rata, naši Španci bili su na najistaknutijim funkcijama u vladama Jugoslavije i Savezu komunista Jugoslavije, a 18 su bili članovi Saveta federacije. U toku izvanrednih diplomatskih karijera, dvanaestoro je predstavljalo Jugoslaviju kao ambasadori u 35 zemalja.

 

Mnogi španski borci postali su poznati u naučnom i kulturnom životu zemlja, naročito kao nosioci najviših funkcija na univerzitetima, u medicini, književnosti, publicistici, umetnosti, kao i sportskim udruženjima.

 

 

1946 – Beograd: Osnivanje Udruženja jugoslovenskih dobrovoljaca španske republikanske vojske 1936-1939 na Kolarčevom narodnom univerzitetu

1956 – Beograd: Kongresu prisustvovali kao specijalni gosti istaknute republikanske vođe, medju njima Juan Negrin, socijalista, poslednji predsednik Republike, živi u izgnanstvu u Parizu; Alvarez del Vayo, socijalista, poslednji ministar inostranih poslova Republike, živi u izgnanstvu u SAD; Generali Lister i Modesto, najomiljeniji komandanti republikanske armije, žive u izgnanstvu u SSSR.

1966 – Kongres: Split

1971 – Kongres: Ljubljana

1971 – izdat zbornik "Španija 1936-1939" u pet
knjiga sa preko 2000 stranica, u kojem su štampani prilozi 220 španskih boraca.

1972 – Delegacija Udruženja na čelu sa predsednikom prima od Predsednika Tita Orden Narodnog heroja koji je dodeljen Udruženju.

1972 – Donet Zakon o osnovnim pravima boraca španskog oslobodilačkog i revolucijarnog rata koji daje status prvoborca svim španskim borcima koji mogu da dokažu neprekidno učešce u anti-fašistickoj borbi iako nisu mogli da se vrate u Jugoslaviju tokom Drugog svetskog rata i pridruže se NOB-u.

1977 – Udruženje organizuje prvu posetu Španiji nakon kraja Frankovog režima. Prisutno je 48 španskih boraca, njihovih supruga, udovica i dece, kao i ekipa dokumentarnog filma "Povratak u Španiju".

1976 – Kongres: Split

1976 - 40. godišnjica formiranja Internacionalnih brigada. Medjunarodna proslava; višednevna manifestacija u Firenci, Italija, u kojoj ucestvuje oko 60 španskih boraca iz Jugoslavije i njihovih supruga i dece.

1980 – Delegacija Udruženja prisustvuje otvaranju Doma kulture "Španski borci" u Ljubljani.

1981 – Kongres: Beograd

1982 – Godisnja skupstina: Ljubljana – održana u Domu kulture "Španski borci"

1983 – Godisnja skupstina: Rijeka

1984 – Godisnja skupstina: Sarajevo - Upućeno pismo Centralnom komitetu SK Jugoslavije

1985 – Godisnja skupstina: Zagreb

1986-1989 - Godisnja skupstina: Beograd

1986 – 50. godišnjica formiranja Internacionalnih brigada, proslava u Centru Sava, Beograd

1989 – Barcelona, grupa od 20-tak španskih boraca sa suprugama prisustvovala je otkrivanju spomenika pod nazivom "David and Goliath", poklon US Abraham Lincoln Brigade, povodom 50. godišnjice oproštajnog govora Dolores Ibaruri.

1990 do danas – Godišnji susreti: Beograd

1996 – Godišnji susreti: 60. godišnjica formiranja Internacionalnih brigada - sedmodnevna manifestacija "Homenaje a las Brigadas Internacionales" u Španiji. Prisustvuje 450 brigadista iz celog sveta, od kojih skoro 40 iz Jugoslavije, kao gosti vlade Španije. Prigodni dogadjaji se održavaju širom Španije, od Madrida do Barselone. Vladinim dekretom svi preživeli španski borci dobijaju pravo na špansko državljanstvo.

2006 - Španski kralj Juan Carlos odlikovao je Lazara Latinovića, predsednika Udruženja španskih boraca 1936-1939 i prijatelja, Ordenom za građanske zasluge, u znak priznanja njemu i svim jugoslovenskim interbrigadistima, za istrajno delovanje u prilog slobode i demokratije.

2006 - Beograd - 70. godišnjica građanskog rata u Španiji i formiranja Internacionalnih brigada – izložba u Muzeju istorije Jugoslavije i druge manifestacije organizovane u saradjnji sa Ambasadom Španije u Beogradu.

2006 – Godisnji susret: Beograd – sala “Instituto Cervantes” u Beogradu


Kontakt:
email: yuinterb@yuinterbrigade.org
Vera Stojanović 011 245-9381
Milo Petrović pmilo@sbb.rs